LOST HIGHWAY

Aynı insanla farklı bir zaman diliminde başka biri olarak karşılaşıp, birbirimizi sevseydik ilişkimiz ne kadar farklı, nasıl bir şey olurdu? Bir de bu insan güvenilmez, pek ahlaklı bir tip değilse durum ne olurdu? Her zaman, her insan için gerçeği olduğu gibi kabullenmek işleri ne kadar kolaylaştırırdı? David Lynch’in ‘Lost Highway/Kayıp Otoban’ filmini dört yılda dördüncü defa izlediğimde filmin temelde bu soruları sorduğunu ve sarmal bir yanıtlar yumağıyla bu soruları yanıtlamaya giriştiğini gördüm. İkinci defa izlediğimde çıkardığım notlar şöyle;

· Güvenmediğin kadınla evlenme (Renee Madison).
· Erken boşalma, kaybedersin (Fred Madison).
· Sevgiline, onunla ilgili gördüğün rüyalarını anlatma (Fred-Renee).
· Acı da olsa gerçeği kabullen; bunun için sağduyunu dinle (Andy’nin partisindeki garip adam, kameralı adam, çöldeki kulübede bekleyen adam).
· Sevgilinle ilgilenen adamlardan şüphelenmekte haklısın (Fred için Andy, Dick için Pete Dayton).
· Ortalık pislik dolu; dikkatli ol (Andy, Dick).
· Kadınlar en pis yalanları en masum halleriyle söylerler. Yalan söylerken yüzüne bakamazlar (Renee Madison, Alice Wakefield).
· Düşmez kalkmaz bir Allah’tır. Bugün başkasının başına gelen yarın senin başına gelir. Yarın karşı tarafın durumunda olabilirsin (Alice Dick’i Pete ile aldatır; Renee Fred’i aldatır).
· Seni sevenlerin değerini bil (Pete’in sevgilisi).
· Kadınlar gider, erkekler kalır.
· Kadınlar yaşar, erkekler ölür.
· Bir kadına sahip olmayı aklından geçirme (Rene-Alice vs. Fred-Dick).

Filmin bir erkek gözüyle yapıldığı, erkek tarafından anlatıldığı tartışılmaz. Rolleri ters çevirsek kadın gözüyle de olur muydu? Olurdu.

İlk sahnede başlayan gerilim, Fred Madison’ın hapishanede değişip Pete Dayton olmasına kadar hiç tempo düşürmeden 70-75 dakika –diyaloglarla, görüntülerle, seslerle ve müzikle- sürüyor.

Bu filmle ilgili daha fazla yazmak resmen günah sayılır, ki bu kadarı bile ayıp. Sinema okullarında görüntü diline ilişkin ‘case’ olarak okutulsun. David Lynch’e saygıyla karışık bir selam yollansın.

Mustafa Dayan Dalgakıran / 31 Ağustos 2000, İstanbul